Anasayfa :: Kanunlar :: Yönetmelik :: Gerçek Kişilere Form :: Tüzel Kişilere Form Bilgi Edinme Hakki Kanunu

24 Ekim 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayi: 25269
Kabul Tarihi: 09.10.2003
Kanun No:4982

BIRINCI BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Tanimlar

Amaç

MADDE 1. - Bu Kanunun amaci; demokratik ve seffaf yönetimin geregi olan esitlik, tarafsizlik ve açiklik ilkelerine uygun olarak kisilerin bilgi edinme hakkini kullanmalarina iliskin esas ve usulleri düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2. - Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluslari ile kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslarinin faaliyetlerinde uygulanir.

1.11.1984 tarihli ve 3 071 sayili Dilekçe Hakkinin Kullanilmasina Dair Kanun hükümleri saklidir.

Tanimlar

MADDE 3. - Bu Kanunda geçen;

a) Kurum ve kurulus: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme basvurusu yapilacak bütün makam ve mercileri,

b) B asvuru sahibi: Bu Kanun kapsaminda bilgi edinme hakkini kullanarak kurum ve kuruluslara basvuran gerçek ve tüzel kisileri,

c) Bilgi: Kurum ve kuruluslarin sahip olduklari kayitlarda yer alan bu Kanun kapsamindaki her türlü veriyi,

d) Belge: Kurum ve kuru luslarin sahip olduklari bu Kanun kapsamindaki yazili, basili veya çogaltilmis dosya, evrak, kitap, dergi, brosür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotograf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, ha b er ve veri tasiyicilarini,

e) Bilgi veya belgeye erisim: Istenen bilgi veya belgenin niteligine göre, kurum ve kuruluslarca, basvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasinin verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadigi hâllerde, basvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslini inceleyerek not almasina veya içerigini görmesine veya isitmesine izin verilmesini,

f) Kurul: Bilgi Edinme Degerlendirme Kurulunu,

Ifade eder.

IKINCI BÖLÜM

Bilgi Edinme Hakki ve Bilgi Verme Yükümlülügü

Bilgi edinme h akki

MADDE 4. - Herkes bilgi edinme hakkina sahiptir.

Türkiye'de ikamet eden yabancilar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabanci tüzel kisiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlariyla ilgili olmak kaydiyla ve karsiliklilik ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanirlar.

Türkiye'nin taraf oldugu uluslararasi sözlesmelerden dogan hak ve yükümlülükleri saklidir.

Bilgi verme yükümlülügü

MADDE 5. - Kurum ve kuruluslar, bu Kanunda yer alan istisnalar disindaki her türlü bilgi veya belgeyi basvuranlarin yararlanmasina sunmak ve bilgi edinme basvurularini etkin, süratli ve dogru sonuçlandirmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.

Bu Kanun yürürlüge girdigi tarihten itibaren diger kanunlarin bu Kanuna aykiri hükümleri uygulanmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bilgi Edinme Basvurusu

Basvuru usulü

MADDE 6. - Bilgi edinme basvurusu, basvuru sahibinin adi ve soyadi, imzasi, oturma yeri veya is adresini, basvuru sahibi tüzel kisi ise tüzel kisinin unvani ve adresi ile yetkili kisinin imzasini ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulundugu kurum veya kurulusa yapilir. Bu basvuru, kisinin kimliginin ve imzasinin veya yazinin kimden neset ettiginin tespitine yarayacak baska bilgilerin yasal o larak belirlenebilir olmasi kaydiyla elektronik ortamda veya diger iletisim araçlariyla da yapilabilir.

Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açikça belirtilir.

Istenecek bilgi veya belgenin niteligi

MADDE 7. - Bilgi edinme basvurusu, basvurulan kurum ve kuruluslarin ellerinde bulunan veya görevleri geregi bulunmasi gereken bilgi veya belgelere iliskin olmalidir.

Kurum ve kuruluslar, ayri veya özel bir çalisma, arastirma, inceleme ya da analiz neticesinde olusturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapilacak basvurulara olumsuz cevap verebilirler.

Istenen bilgi veya belge, basvurulan kurum ve kurulustan baska bir yerde bulunuyorsa, basvuru dilekçesi bu kurum ve kurulusa gönderilir ve durum ilgiliye yazili olarak bildirilir.

Yayimlanmis veya kamuya açiklanmis bilgi veya belgeler

MADDE 8. - Kurum ve kuruluslarca yayimlanmis veya yayin, brosür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açiklanmis bilgi veya belgeler, bilgi edinme basvurularina konu olamaz. Ancak, yayimlanmis veya kamuya açiklanmis bilgi veya belgelerin ne sekilde, ne zaman ve nerede yayimlandigi veya açiklandigi basvurana bildirilir.

Gizli bilgileri ayirarak bilgi veya belge verme

MADDE 9. - Istenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açiklanmasi yasaklanan bilgiler ile açiklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrilabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açiklanmasi yasaklanan bilgiler çikarildiktan sonra basvuranin bilgisine sunulur. Ayirma gerekçesi basvurana yazili olarak bildirilir.

Bilgi veya belgeye erisim

MADDE 10. - Kurum ve kuruluslar, basvuru sahibine istenen belgenin onayli bir kopyasini verirler.

Bilgi veya belgenin niteligi geregi kopyasinin verilmesinin mümkün olmadigi veya kopya çikarilmasinin aslina zarar verecegi hâllerde, kurum ve kuruluslar ilgilinin;

a) Yazili veya basili belgeler için, söz konusu belgenin aslini incelemesi ve not alabilmesini,

b) Ses kaydi seklindeki bilgi veya belgelerde bunlari dinleyebilmesini,

c) Görüntü kaydi seklindeki bilgi veya belgelerde bunlari izleyebilmesini,

Saglarlar.

Bilgi veya belgenin yukarida belirtilenlerden farkli bir sekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek kosuluyla bu olanak saglanir.

Basvurunun yapildigi kurum ve kurulus, erisimine olanak sagladigi bilgi veya belgeler için basvuru sahibinden erisimin gerektirdigi maliyet tutari kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.

Bilgi veya belgeye erisim süreleri

MADDE 11.- Kurum ve kuruluslar, basvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erisimi onbes is günü içinde saglarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, basvurulan kurum ve kurulus içindeki baska bir birimden saglanmasi; basvuru ile ilgili olarak bir baska kurum ve kurulusun görüsünün alinmasinin gerekmesi veya bas v uru içeriginin birden fazla kurum ve kurulusu ilgilendirmesi durumlarinda bilgi veya belgeye erisim otuz is günü içinde saglanir. Bu durumda, sürenin uzatilmasi ve bunun gerekçesi basvuru sahibine yazili olarak ve onbes is günlük sürenin bitiminden önce b ildirilir.

10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erisim için gereken maliyet tutarinin idare tarafindan basvuru sahibine bildirilmesiyle onbes is günlük süre kesilir. Basvuru sahibi onbes is günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmis sayili r.

Basvurularin cevaplandirilmasi

MADDE 12. - Kurum ve kuruluslar, bilgi edinme basvurulariyla ilgili cevaplarini yazili olarak veya elektronik ortamda basvuru sahibine bildirirler. Basvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararin gerekçesi ve buna karsi basvuru yollari belirtilir.

Itiraz usulü

MADDE 13. - Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen basvuru sahibi, yargi yoluna basvurmadan önce kararin tebliginden itibaren onbes gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararini otuz is günü içinde verir. Kurum ve kuruluslar, Kurulun istedigi her türlü bilgi veya belgeyi onbes is günü içinde vermekle yükümlüdürler.

Kurula itiraz, basvuru sahibinin idarî yargiya basvurma süresini durdurur.

Bilgi Edinme Degerlend irme Kurulu

MADDE 14. - Bilgi edinme basvurusuyla ilgili yapilacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanilarak verilen kararlari incelemek ve kurum ve kuruluslar için bilgi edinme hakkinin kullanilmasina iliskin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Degerlendirme Kurulu olusturulmustur.

Kurul; birer üyesi Yargitay ve Danistay genel kurullarinin kendi kurumlari içinden önerecekleri ikiser aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarinda profesör veya doçent unvanina sahip kisiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliginin baro baskani seçilme yeterliligine sahip kisiler içinden gösterecegi iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakaninin önerisi ü zerine bu Bakanlikta idarî görevlerde çalisan hâkimler arasindan Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden olusur.

Kurul üyeligine önerilen adaylarin muvafakatlari aranir.

Kurul Baskani, kurul üyelerince kendi aralarindan seçilir.

Kurul, en az ayda bi r defa veya ihtiyaç duyuldugu her zaman Baskanin çagrisi üzerine toplanir.

Kurul üyelerinin görev süreleri dört yildir. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrilan üyenin yerine ayni usule göre seçilen üye, yerine seçildigi üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve baslayincaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.

Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayili Harcirah Kanunu hükümleri sakli kalmak kaydiyla fiilen görev yaptiklari her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakaminin memur aylik katsayisi ile çarpimi sonucu bulunacak miktarda huzur hakki ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapi lmaz.

Kurul, belirleyecegi konularda komisyonlar ve çalisma gruplari kurabilir; ayrica gerekli gördügü takdirde, ilgili bakanlik ile diger kurum ve kuruluslarin ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantilarina katilmaya davet e debilir.

Kurulun sekretarya hizmetleri Basbakanlik tarafindan yerine getirilir.

Kurulun görev ve çalismalarina iliskin esas ve usuller Basbakanlikça hazirlanarak yürürlüge konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bilgi Edinme Hakkinin Sinirlari

Yargi denetimi disinda kalan islemler

MADDE 15. - Yargi denetimi disinda kalan idarî islemlerden kisinin çalisma hayatini ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamina dahildir. Bu sekilde saglanan bilgi edinme hakki islemin yargi denetimine açilmasi sonucunu dogurmaz.

Devlet sirrina iliskin bilgi veya belgeler

MADDE 16. - Açiklanmasi hâlinde Devletin emniyetine, dis iliskilerine, millî savunmasina ve millî güvenligine açikça zarar verecek ve niteligi itibariyla Devlet sirri olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakki kapsami disindadir.

Ülkenin ekonomik çikarlarina iliskin bilgi veya belgeler

MADDE 17. - Açiklanmasi ya da zamanindan önce açiklanmasi hâlinde, ülkenin ekonomik çikarlarina zarar verecek veya haksiz rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsami disindadir.

Istihbarata iliskin bilgi veya belgeler

MADDE 18. - Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine iliskin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsami disindadir.

Ancak, bu bilgi ve belgeler kisilerin çalisma hayatini ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata iliskin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakki kapsami içindedir.

Idarî sorusturmaya iliskin bilgi veya belgeler

MADDE 19. - Kurum ve kuruluslarin yetkili birimlerince yürütülen idarî sorusturmalarla ilgili olup, açiklanmasi veya zamanindan önce açiklanmasi hâlinde;

a) Kisilerin özel hayatina açikça haksiz müdahale sonucunu doguracak,

b) Kisilerin veya sorusturmayi yürüten görevlilerin hayatini ya da güvenligini tehlikeye sokacak,

c) Sorusturmanin güvenligini tehlikeye düsürecek,

d) Gizli kalmasi gereken bilgi kaynaginin açiga çikmasina neden olacak veya sorusturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarinin temin edilmesini güçlestirecek,

Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsami disindadir.

Adlî sorusturma ve kovusturmaya iliskin bilgi veya belgeler

MADDE 20. - Açiklanmasi veya zamanindan önce açiklanmasi hâlinde;

a) Suç islenmesine yol açacak,

b) Suçlarin önlenmesi ve sorusturulmasi ya da suçlularin kanunî yollarla yakalanip kovusturulmasini tehlikeye düsürecek,

c) Yargilama görevinin geregince yerine getirilmesini engelleyecek,

d) Hakkinda dava açilmis bir kisinin adil yargilanma hakkini ihlâl edecek,

Nitelikt eki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsami disindadir.

4.4.1929 tarihli ve 1412 sayili Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayili Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayili Idari Yargilama Usulü Kanunu ve diger özel kanun hükümleri saklidir.

Özel hayatin gizliligi

MADDE 21. - Kisinin izin verdigi hâller sakli kalmak üzere, özel hayatin gizliligi kapsaminda, açiklanmasi hâlinde kisinin saglik bilgileri ile özel ve aile hayatina, seref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik degerlerine haksiz müdahale olusturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakki kapsami disindadir.

Kamu yararinin gerektirdigi hâllerde, kisisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluslar tarafindan, ilgili kisiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazili rizasi alinmak kosuluyla açiklanabilir.

Haberlesmenin gizliligi

MADDE 22. - Haberlesmenin gizliligi esasini ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsami disindadir.

Ticarî sir

MADDE 23. - Kanunlarda ticarî sir olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluslar tarafindan gerçek veya tüzel kisilerden gizli kalmasi kaydiyla saglanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsami disindadir.

Fikir ve sanat eserleri

MADDE 24. - Fikir ve sanat eserlerine iliskin olarak yapilacak bilgi edinme basvurulari hakkinda ilgili kanun hükümleri uygulanir.

Kurum içi düzenlemeler

MADDE 25. - Kurum ve kuruluslarin, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarina iliskin düzenlemeler hakkindaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkinin kapsami disindadir. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalisanlarinin bilgi edinme haklari saklidir.

Kurum içi görüs, bilgi notu ve tavsiyeler

MADDE 26. - Kurum ve kuruluslarin faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüs, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteligindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kurulus tarafindan aksi kararlastirilmadikça bilgi edinme hakki kapsamindadir.

Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tibbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlik alanlarinda yasal olarak görüs verme yükümlülügü bulunan kisi, birim ya da kurumlarin görüsleri, kurum ve kuruluslarin alacaklari kararlara esas teskil etmesi kaydiyla bilgi edinme istemlerine açiktir.

Tavsiye ve mütalaa talepleri

MADDE 27. - Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsami disindadir.

Gizliligi kaldirilan bilgi veya belgeler

MADDE 28. - Gizliligi kaldirilmis olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diger istisnalar kapsamina girmiyor ise, bilgi edinme basvurularina açik hâle gelir.

BESINCI BÖLÜM

Çesitli ve Son Hükümler

Ceza hükümleri

MADDE 29. - Bu Kanunun uygulanmasinda ihmâli, kusuru veya kasti bulunan memurlar ve diger kamu görevlileri hakkinda, isledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovusturmasi gerektirmesi hususu sakli kalmak kaydiyla, tâbi olduklari mevzuatta yer alan disiplin cezalari uygulanir.

Bu Kanunla erisilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çogaltilamaz ve kullanilamaz.

Rapor düzenlenmesi

MADDE 30. - Kurum ve kuruluslar, bir önceki yila ait olmak üze re;

a) Kendilerine yapilan bilgi edinme basvurularinin sayisini,

b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erisim saglanan basvuru sayisini,

c) Reddedilen basvuru sayisi ve bunlarin dagilimini gösterir istatistik bilgileri,

d) Gizli ya da sir niteligindeki bilgiler çikarilarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrilarak bilgi veya belgelere erisim saglanan basvuru sayisini,

e) Basvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen basvuru sayisi ile bunlarin sonuçlarini,

Gösterir bir rapor hazirlayarak, bu raporlari her yil Subat ayinin sonuna kadar Bilgi Edinme Degerlendirme Kuruluna gönderirler. Bagli, ilgili ve iliskili kamu kurum ve kuruluslari raporlarini bagli, ilgili ya da iliskili olduklari bakanlik vasitasiyla iletirler. Kurul, hazirlayacagi genel rapor u , söz konusu kurum ve kuruluslarin raporlari ile birlikte her yil Nisan ayinin sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanliginca kamuoyuna açiklanir.

Yönetmelik

MADDE 31. - Bu Kanunun uygulanmasi ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine iliskin yönetmelik, Kanunun yayimini takip eden alti ay içinde Basbakanlik tarafindan hazirlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüge konulur.

Yürürlük

MADDE 32. - Bu Kanun yayimi tarihinden itibaren alti ay sonra yürürlüge girer.

Yürütme

MADDE 33. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.